در آیین نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰)، پیوست ششم به‌صورت ویژه به اجرای وال پست و مهار دیوارهای غیرسازه‌ای اختصاص دارد. طبق این آیین‌نامه:

🔹 دیوارهای غیرباربر که در طبقات مختلف اجرا می‌شوند، باید دارای مهار کافی به سازه اصلی باشند.

🔹 برای دیوارهایی با ارتفاع بیش از ۳٫۵ متر، استفاده از وال پست عمودی و افقی الزامی است.

🔹 اتصال وال پست به سقف، کف و تیرها باید با جزئیات استاندارد اجرا شود.

دیوار های غیر باربر

دیوارهای غیر باربر تنها وزن خود را تحمل می‌کنند و بارهای ناشی از سایر بخش‌های ساختمان را به دیوارهای باربر منتقل می‌نمایند. این دیوارها معمولاً از مصالح سبک‌تری مانند آجر، گچ، سیمان، چوب یا شیشه ساخته می‌شوند. به همین دلیل، کاربرد دیوارهای غیر باربر شامل جداسازی فضاهای داخلی، ایجاد حریم خصوصی و افزایش زیبایی فضا است.

اجرای وال پست در دیوارهای داخلی و خارجی

طبق آیین‌نامه، برای دیوارهای داخلی و خارجی با طول بیش از ۴ متر، استفاده از وال‌پست عمودی برای مقاوم‌سازی الزامی است که به کاهش انحراف دیوارها کمک می‌کند. اتصال وادار به کف سازه باید مفصلی باشد و اتصال به سقف به صورت کشویی انجام شود. برای اتصالات می‌توان از جوش یا پیچ استفاده کرد.

برای عایق‌بندی دیوارهای خارجی در برابر رطوبت، پشم سنگ توصیه می‌شود. همچنین، برای جلوگیری از ترک خوردگی، استفاده از لایه مش الیافی در مقاوم‌سازی دیوارها مؤثر است. در دیوارهای با ارتفاع بالای ۳.۵ متر، استفاده از وادار افقی برای مهار الزامی است و دیوارها نباید به طور مستقیم به سقف متصل شوند؛ در این موارد، می‌توان از اتصالات لغزشی و ناودانی یا نبشی وال‌پست بهره برد.

✅ نکات اجرایی در دیوارهای داخلی:

✔ اتصال به تیر و کف با نبشی‌کشی یا بولت

✔ استفاده از ناودانی یا قوطی پروفیل و مصالح فولادی در دیوارهای بلند

اصول اجرای وال پست در دیوار داخلی

✅ اتصال به سقف و کف:

وال پست باید از سقف تا کف امتداد داشته باشد و به‌وسیله نبشی‌کشی یا بولت‌های مهاری در جای خود تثبیت شود.

استفاده از درز انقطاع (فوم یا نوار لاستیکی) بین دیوار و سقف برای جلوگیری از انتقال مستقیم نیرو ضروری است.

✅ اتصال به تیر و ستون:

در صورتی که دیوار داخلی در نزدیکی ستون‌ها اجرا شود، باید با صفحات فولادی (پلیت) به ستون متصل گردد.

اگر دیوار در میانه دهانه قرار گیرد، باید از میلگردهای مهاری یا قوطی‌های فلزی برای افزایش استحکام استفاده شود.

✅ استفاده از ناودانی یا قوطی پروفیل:

در دیوارهای بلندتر از ۳٫۵ متر، اجرای وال پست منقطع با استفاده از ناودانی یا قوطی ۴۰×۸۰ میلی‌متر توصیه می‌شود.

وال پست‌های عمودی باید در فواصل استاندارد (معمولاً ۳ متر) اجرا شوند تا پایداری دیوار حفظ شود.

❌ مشکلات ناشی از عدم اجرای وال پست در دیوارهای داخلی:

🔻 ترک‌خوردگی و جدا شدن دیوار از اسکلت سازه‌ای

🔻 شکست و فرو ریختن دیوار در زلزله‌های متوسط و شدید

🔻 افزایش هزینه‌های تعمیر و بازسازی پس از وقوع زلزله

✅ نکات اجرایی در دیوارهای خارجی:

✔ تقویت دیوار با وال پست منقطع

✔ جلوگیری از اتصال مستقیم به دیوار برای افزایش انعطاف‌پذیری

اصول اجرای وال پست در دیوار خارجی

✅ اتصال به تیر و ستون سازه‌ای:

وال پست‌های دیوار خارجی باید به تیرهای سقف و کف، و ستون‌های جانبی متصل شوند تا بارهای جانبی را به درستی منتقل کنند.

✅ استفاده از وال پست منقطع:

برای جلوگیری از ایجاد تنش اضافی در دیوار، از وال پست‌های منقطع (ناودانی یا قوطی) به همراه درز انقطاع استفاده می‌شود.

وظایف اصلی وال پست

• افزایش یکپارچگی دیوار

وال پست باعث اتصال بهتر دیوار به سایر اجزای سازه مانند تیر و ستون می‌شود. این کار مانع از جدا شدن دیوار و ریزش آن در اثر زلزله می‌شود.

• توزیع نیروهای جانبی

هنگام وقوع زلزله، نیروهای جانبی به صورت یکنواخت‌تری در دیوار توزیع می‌شوند. این امر باعث کاهش تمرکز تنش و جلوگیری از ترک‌خوردگی یا ریزش دیوار می‌شود.

• کاهش طول آزاد دیوار

اگر طول یک دیوار از حد معینی بیشتر باشد، احتمال شکست آن افزایش می‌یابد. وال پست با تقسیم‌بندی دیوار به بخش‌های کوچکتر، مانع از ایجاد ارتعاشات و تغییرشکل‌های بزرگ در آن می‌شود.

• جلوگیری از کمانش و واژگونی دیوار

در دیوارهای غیرسازه‌ای که فقط وزن خود را تحمل می‌کنند، امکان کمانش و فرو ریختن آن‌ها هنگام زلزله زیاد است. وال پست با تقویت این دیوارها، از کمانش و فروپاشی آن‌ها جلوگیری می‌کند.

• اتصال مناسب دیوار به سازه اصلی

وال پست‌ها معمولاً با مهارهای فلزی یا میلگردهای مهاری به سقف و کف متصل می‌شوند، که این امر باعث جلوگیری از جدا شدن دیوار از سازه اصلی در هنگام زلزله می‌شود.

در مجموع، وال پست با افزایش استحکام، توزیع مناسب نیروها و کاهش طول آزاد دیوار، نقش کلیدی در پایداری سازه در برابر زلزله ایفا می‌کند.

💡 اجرای نادرست وال پست، خطر ترک‌خوردگی، شکست و حتی ریزش دیوارها را در هنگام زلزله افزایش می‌دهد.

انواع وال پست و روش‌های اجرای آن

💠 وال پست افقی: تقویت دیوار در راستای افقی و جلوگیری از تغییرشکل

با توزیع یکنواخت نیروهای جانبی به صورت افقی باعث درگیری دیوار با اسکلت سازه خواهد گردید در نتیجه باعث استحکام دیوار می‌شود، از ترک‌خوردگی، شکست و تخریب دیوار در برابر زلزله یا فشارهای جانبی جلوگیری می‌کند. وال پست افقی معمولاً از مقاطع فولادی (ناودانی، قوطی یا میلگرد) ساخته شده و به ستون‌ها یا دیوارهای اطراف متصل می‌شود. برای دیوارهای بالای ۳/۵ متر استفاده می شود.

💠 وال پست عمودی : انتقال نیروهای جانبی به قاب سازه‌ای

نوعی تقویت‌کننده سازه‌ای است که به‌طور عمودی در دیوار نصب می‌شود. در صورتی که دهانه بزرگ است مورد استفاده قرار می‌گیرند، که اینکار با جوش تیر طبقه پایین به جوش طبقه بالا در قسمت دهانه صورت می‌پذیرد. وال پست با نبشی کشی و اجرای آن کمی تفاوت دارد. این عنصر برای تحمل نیروهای عمودی و جانبی مانند زلزله طراحی شده است و از ترک‌خوردگی و شکست دیوار جلوگیری می‌کند. وال پست عمودی معمولاً از میلگردهای فولادی یا مقاطع مشابه ساخته شده و به ستون‌ها و سایر اجزای سازه متصل می‌شود تا از کمانش، واژگونی و خرابی دیوار در برابر نیروهای جانبی جلوگیری کند. برای دیوار های بالای ۴ متر استفاده میشود.

💠 وال پست ترکیبی : ترکیب دو حالت بالا برای مقاومت بیشتر

وال پست ترکیبی ترکیبی از وال پست‌های افقی و عمودی است که به منظور تقویت دیوارها در برابر نیروهای جانبی و عمودی طراحی می‌شود. این نوع وال پست با استفاده از ترکیب میلگردهای عمودی و افقی، به طور مؤثری نیروها را در سرتاسر دیوار توزیع می‌کند و از شکست یا ترک‌خوردگی دیوار در برابر زلزله و فشارهای دیگر جلوگیری می‌کند. وال پست ترکیبی معمولاً برای دیوارهای بلندتر یا سازه‌هایی که نیاز به استحکام بیشتر دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• اجرا با انکر بولت و نبشی‌کشی
• اجرا با تسمه دور ستون
• مهار دیوار با کمک میلگرد در داخل کف و ستون‌های مجاور

وال پست منقطع و پیوسته – تفاوت‌ها و مزایا

“وال پست منقطع یک تکنیک برای تقویت سازه‌ها و دیوارهای غیرسازه‌ای در برابر لرزش‌های ناشی از زلزله است. این روش به منظور افزایش استحکام و مقاومت ساختمان‌ها، به ویژه در دیوارهای بلند، به کار می‌رود تا خطرات ناشی از زلزله کاهش یابد و ایمنی سازه‌ها افزایش یابد. در این سیستم، ورق‌های فولادی به صورت عمودی یا افقی در ساختار ساختمان نصب می‌شوند.”

وال پست منقطع

وال پست در بخش‌های جداگانه با درز انقطاع اجرا می‌شود تا از انتقال مستقیم نیرو به دیوار جلوگیری کند.

🔹 مزایا: انعطاف‌پذیری بیشتر، کاهش ترک‌خوردگی، مناسب برای دیوارهای غیرباربر

🔻 معایب: استحکام کمتر در برابر نیروهای شدید، اجرای دقیق‌تری نیاز دارد

وال پست پیوسته

به‌صورت یکپارچه در کل ارتفاع دیوار اجرا شده و به سقف، کف و تیرها متصل می‌شود.

🔹 مزایا: استحکام بالاتر، توزیع یکنواخت نیروها، مناسب برای دیوارهای بلند

🔻 معایب: کاهش انعطاف‌پذیری، احتمال ترک‌خوردگی در اثر حرکت سازه

خطاهای مربوط به اجرای وال پست شامل عدم نصب نبشی‌ها به صورت پشت به پشت است که می‌تواند منجر به این شود که دیوار تنها از یک سمت در گوشه‌ها اجرا شود. همچنین، اجرای نادرست با زاویه نامناسب نیز مشکل‌ساز است، زیرا باید در امتداد تیغه‌های بالا و پایین تراز باشد. اگر زاویه عمود بر تیغه باشد و عرض آن را قطع کند، به درستی نصب نخواهد شد. استفاده از میله‌های فولادی به جای گوشه‌ها در کلاف‌های افقی نیز یک اشتباه نامناسب است.”

 روش‌های نصب وال پست بر اساس نوع سازه

📢 وال پست‌ها نباید مستقیماً به دیوار متصل شوند، بلکه باید از درز انقطاع و اتصالات الاستیک استفاده شود تا نیروها به درستی منتقل شوند.

💡 نکات کلیدی:

✅ وال پست افقی و عمودی برای مهار دیوارهای داخلی و خارجی ضروری است.

✅ اجرای درست اتصالات و جوشکاری، نقش مهمی در افزایش ایمنی سازه دارد.

✅ عدم رعایت استانداردهای آیین‌نامه‌ای، منجر به تخریب دیوار در هنگام زلزله می‌شود.